Waarom de journalistiek in crisis verkeert

In de tijd dat traditionele media gewantrouwd worden, is het belang van goede journalistiek juist groter dan ooit.  Media zijn het scherm dat een beeld construeert van de realiteit en dus van hoe mensen denken. De mediacratie is almachtig en draagt bij aan tegenstellingen, misinformatie, frustratie, onbegrip en wantrouwen in de samenleving. Maar hoe komt dat en hoe kunnen we dat veranderen?

Wat we lezen, zien of beluisteren sluit niet meer altijd aan bij wat we voelen. En dat zien we terug in de journalistiek: de oplages dalen, traditionele televisie maakt plaats voor Youtube en media moeten op zoek naar nieuwe, (online) verdienmodellen. Maar dat is een hoopvol verhaal: het geeft ons de kans om een nieuwe journalistieke cultuur te ontwikkelen die weer functioneert.

Veel mensen voelen zich miskend en ontheemd en begrijpen dat er iets niet klopt. Daarom gaan ze op zoek naar betekenis, authenticiteit en naar hun identiteit. Dat vinden ze vaak in extremen: ze stoppen met het volgen van traditioneel nieuws en ze worden woest op alles wat je de gevestigde orde kunt noemen (de elite!). Een andere groep reageert juist gelaten en stort zich vol overgave op zingeving.  ‘Leven en laten leven’ is zo’n mantra dat heel logisch en vriendelijk klinkt. Populaire hobby’s zoals yoga en mindfulness versterken de trend om niet-oordelend in het leven te staan. Het past perfect in onze christelijke tradities van braaf zijn, vriendelijk doen tegen elkaar, conflicten vermijden, je seksualiteit verbergen en je agressie onderdrukken. We worden gemaand tot terughoudendheid, matigheid en rationaliteit, waardoor het contact met de realiteit en het eigen gevoel juist uitblijft. Gechargeerd gezegd: aan de ene kant hebben we een woedende, miskende menigte en aan de andere kant een groep naïeve struisvogels. Het gevolg? De wereld polariseert en fragmenteert. Woede en frustratie krijgen geen uitlaatklep en manifesteren zich op de verkeerde momenten. Mensen trekken zich terug in hun eigen, vertrouwde groep. Omdat ze de buitenwereld niet vertrouwen.

Daarom is het zo belangrijk dat journalisten een wereld laten zien die wél klopt. En dat kan door verhalen te vertellen die juist vanuit de onderbuik worden geschreven. Maar dan goed: niet door in het wilde weg  te gaan schreeuwen of provoceren, maar door datgene te doen en te vertellen waarin je gelooft. Omdat je als journalist nu eenmaal een mens bent en dus niet objectief of 100% rationeel. En wie daar eerlijk over is kan integere, inhoudelijke verhalen maken die aansluiten bij zijn publiek, zelfs als die het er totaal mee oneens is.  Rob Wijnberg schreef al een uitstekend artikel over de illusie van de objectiviteit. Toch blijft ook de Correspondent hangen in het traditionele patroon van rationele journalistiek, die vooral aansluiting vindt bij een achterban die toch niet overtuigd hoeft te worden.

Maar hoe ziet die nieuwe journalistiek er dan wel uit? Hoe laat je ‘de onderbuik’ op een goede manier leidend zijn voor je journalistieke verhaal? Daarover gaat mijn volgende blogpost (blijf op de hoogte). Tips, commentaar, ideeën? Wees welkom ☟

4 Reacties

    1. Ik kende het niet: leuk concept denk ik. Zo te zien is het alleen wel echt een literaire website. Ik zoek meer het rauwe randje 🙂

  1. Mooie analyse.
    Wel denkende mensen werden altijd al bereikt door journalisten.
    Grote delen van de samenleving werden niet bereikt want die lazen geen kranten en hadden geen platform.
    anders dan b.v. de vakbond of de straat.
    Door de nieuwe media worden zij nu wel bereikt, met ongefilterd (nep)nieuws (Fox en Breitbard etc.).

    Ik ben benieuwd naar je vervolg.

    1. Dank; echter is nu juist het probleem dat we de wereld verdelen in ‘weldenkende mensen’ en kennelijk niet weldenkende mensen. Wat nu juist een voedingsbodem is voor die afkeer van de gevestigde orde: en die zou zich dat moeten aantrekken. Maar het is een hoopvol verhaal dat meer mensen zich interesseren voor de wereld en de politiek.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *